Categories
Kiến thức đầu tư

Trái phiếu công ty: người mua tự nhận định nguy cơ?

Trái phiếu doanh nghiệp: người mua tự đánh giá rủi ro? - Ảnh 1.

Một vài tổ chức tài chính tư vấn cho khách mua trái phiếu có lãi suất cao hơn so sánh với gởi tiết kiệm – Ảnh: T.T.D.

Chỉ tại nửa đầu năm nay, gần 117.000 tỉ đồng trái phiếu công ty đã được phát hành thành đạt, tăng 74,3% so với cùng kỳ năm 2018. Lãi suất hấp dẫn, cao hơn nhiều so sánh với lãi suất tiết kiệm được coi là thành tố hấp dẫn người đầu tư.

Theo những chuyên gia, thương trường trái phiếu công ty cần được thúc đẩy tăng trưởng, giúp cho công ty cần vốn thực sự có thể trực tiếp huy động nguồn vốn nhàn rỗi tại nền kinh tế, thay vì chỉ dựa vào nguồn vốn tín dụng.

Tuy vậy, việc thiếu vắng những công ty thứ hạng tín nhiệm uy tín để nhận định tín nhiệm những công ty phát hành, cũng giống như những cơ sở pháp lý để bảo vệ người đầu tư khiến việc đầu tư vào trái phiếu công ty sẽ tiềm ẩn nhiều nguy cơ…

Hấp dẫn hơn gởi tiết kiệm

Bà Thủy (Q.Bình Thạnh) cho biết tại lần đi gởi tiền gần đây trong một tổ chức tài chính (NH) quen, bà được nhân sự ở quầy giao dịch tư vấn chuyển khoản tiết kiệm hơn 1 tỉ đồng đã đến hạn rút sang mua trái phiếu công ty của một công ty bất động sản với lãi suất 11%/năm. Công ty này đảm bảo mua lại 30% trái phiếu với giá mua bằng mệnh giá sau 12 tháng. So sánh với mức lãi suất tiết kiệm 7và2%/năm, lãi suất của trái phiếu công ty mang ra cao hơn nhiều.

Tương tự, anh Tuấn, nhân sự văn phòng ở Q.1, cũng cho nhận biết doanh nghiệp chứng khoán tư vấn chuyển đổi sang mua trái phiếu công ty ít nguy cơ hơn so sánh với đầu tư chứng khoán. “Tôi đang băn khoăn nên chưa mang ra quyết định nào”, anh Tuấn nói. Không chỉ các người đầu tư chuyên nghiệp, ngay cả những bà nội trợ, nhân sự văn phòng cũng khởi đầu nghe nội dung tư vấn về trái phiếu công ty từ những nhân sự tổ chức tài chính, doanh nghiệp chứng khoán…

Nội dung từ Bộ Tài chính cho biết tại 6 tháng đầu năm nay, tổng đáng giá trái phiếu công ty phát hành riêng lẻ đạt 116.765 tỉ đồng, tăng 74,3% so với cùng kỳ năm 2018. Trong số đó, những NH thương mại là nhà phát hành lớn nhất, chiếm 34,1% tổng khối lượng phát hành với 34.700 tỉ đồng, tăng 32% so sánh với cùng kỳ năm 2018. Các công ty bất động sản chiếm 14% với 15.981 tỉ đồng, các doanh nghiệp chứng khoán chiếm 4và2%, còn lại là các công ty xây dựng, dịch vụ, du lịch…

Một chỉ đạo Vụ Tài chính những tổ chức tài chính , ngân hàng (Bộ Tài chính) cho biết lãi suất trái phiếu công ty bình quân tại nửa đầu năm nay vào khoảng 9và5 – 11%/năm, trong số đó gần 90% khối lượng trái phiếu phát hành có lãi suất dưới 11%/năm. Một vài đợt phát hành với lãi suất 13 – 14%/năm , chỉ một công ty bất động sản phát hành trái phiếu công ty với lãi suất 14,5%/năm.

“So sánh với lãi suất vay vốn trung lâu dài của tổ chức tài chính phổ biến là 9 – 11%/năm, bình quân lãi suất phát hành trái phiếu công ty bằng hoặc cao hơn 0và5%/năm. Tuy vậy, phần đông tổ chức tài chính thương mại cho vay kỳ hạn dưới 3 năm, tại khi kỳ hạn phát hành trái phiếu công ty phổ biến là 5 năm, có lợi cho nhà phát hành trái phiếu công ty hơn”, vị này nói.

Trái phiếu doanh nghiệp: người mua tự đánh giá rủi ro? - Ảnh 2.

Thêm kênh dẫn vốn cho công ty…

Trao đổi với chúng tôi, giám đốc một công ty đã phát hành thành đạt trái phiếu công ty để huy động nguồn vốn cho biết hầu như những tổ chức tài chính chỉ cho vay trung lâu dài với thời gian tối đa khoảng 3 năm, với lãi suất hiện vào khoảng 11 – 12%/năm, chưa kể những khoản chi không tên khác.

Tại bối cảnh Tổ chức tài chính Nhà nước đang siết tín dụng , nhiều tổ chức tài chính thương mại đã hết “room” cho vay, những công ty vô cùng khó tìm được vốn trung lâu dài cho sản xuất giao thương, buộc phải phát hành trái phiếu công ty với lãi suất hấp dẫn để thu hút người đầu tư.

Nhiều chuyên gia cũng cho rằng phát triển tín dụng có xu hướng chậm lại, tổ chức tài chính thương mại được đòi hỏi hạn chế tỉ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn, buộc các công ty phải đẩy mạnh phát hành trái phiếu để có vốn sản xuất giao thương là điều khó tránh khỏi. Thêm nữa, kỳ hạn phát hành trái phiếu lâu dài hơn, phần đông có kỳ hạn 5 năm thay vì 3 năm như trước đó, sẽ góp một phần giúp tăng trưởng thương trường trái phiếu lâu bền hơn.

Theo ông Trần Hùng – công tác tại ngành quản lý quỹ, những công ty phát hành trái phiếu thường hay đã có sẵn khoản dư nợ trong NH nên mong muốn tận dụng kênh tổ chức tài chính để bán sản phẩm trái phiếu công ty. Vì lẽ đó, phần đông những trái phiếu công ty được tổ chức tài chính bán giùm, gần như không có đợt phát hành được tổ chức tài chính “gom sỉ” hay bảo lãnh.

“Khi những công ty đua nhau phát hành trái phiếu với lãi suất cao, thậm chí thực sự có thể cao gấp đôi lãi suất huy động của những nhà băng, điều tất yếu mang kênh này trở nên hấp dẫn”, ông Hùng nói.

TS Nguyễn Minh Sáng, Đại Học Tổ chức tài chính TP.HCM, cho rằng thương trường trái phiếu công ty tăng trưởng mạnh có mặt tích cực là sẽ giúp đa dạng hóa kênh truyền tải vốn của nền kinh kế. Thay vì chỉ dựa vào kênh tài chính gián tiếp thông qua những tổ chức tài chính thương mại , trung gian tài chính, những công ty thực sự có thể huy động nguồn vốn trực tiếp của chủ thể thừa vốn tại nền kinh tế. Việc tăng trưởng thương trường trái phiếu cũng góp một phần khơi thông dòng chảy vốn của nền kinh tế, giảm khoản chi do bớt những khâu trung gian…

Tuy vậy, theo ông Sáng, chỉ có doanh nghiệp chứng khoán mới có nghiệp vụ tư vấn, bảo lãnh… phát hành chứng khoán cho công ty. Vì lẽ đó, những tổ chức tài chính hiện nay đang chào mời đối tượng mua hàng cá nhân được hiểu là đang bán… giùm, bởi khó thực sự có thể tổ chức tài chính đứng ra đảm bảo cho trái phiếu công ty.

“Như vậy, sẽ chỉ an toàn nếu những công ty phát hành trái phiếu thực sự minh bạch, được thứ hạng tín nhiệm , được kiểm toán định kỳ”, ông Sáng nói.

Người mua tự nhận định nguy cơ?

Theo ông Sáng, việc những công ty phát hành trái phiếu với lãi suất quá cao sẽ khiến cho sức ép trả lãi , gánh nặng tài chính gia tăng, gây bất ổn đến tính lâu bền , sự ổn định của nền kinh tế.

Hầu như những công ty phát hành trái phiếu đều chưa được thứ hạng tín nhiệm, bản cáo bạch phát hành trái phiếu lại quá phức tạp. Vì lẽ đó, nguy cơ với người đầu tư khi những công ty phát hành trái phiếu bị phá sản, trái phiếu không có tài sản cam kết, không có công ty bảo lãnh…

“Một nguy cơ nữa là về thanh khoản, bởi thương trường thứ cấp (mua đi bán lại) của những trái phiếu công ty trong nước ta chưa tăng trưởng khiến nguy cơ của người nắm giữ trái phiếu công ty gia tăng”, ông Sáng khuyến cáo, cùng lúc đó cho rằng ngoài việc để mắt đến khả năng tài chính của công ty phát hành, người đầu tư phải tìm hiểu chi tiết về chiến lược dùng vốn , chiến lược trả nợ tại bản cáo bạch của những đợt phát hành, coi trái phiếu có tài sản cam kết hay có công ty nào bảo lãnh có uy tín nữa không…

Chuyên gia kinh tế Võ Trí Thành cũng bày tỏ lo ngại khi cho rằng trên thương trường hiện chỉ có một doanh nghiệp định giá tín nhiệm , chưa có quy định nào bắt buộc công ty mong muốn phát hành trái phiếu công ty nên có thứ hạng tín nhiệm. Vì lẽ đó, người đầu tư vì không thể biết sức khỏe của công ty phát hành trái phiếu công ty ra sao, đang lỗ hay lãi, tiềm ẩn vô cùng nhiều nguy cơ.

Theo một chỉ đạo Bộ Tài chính, pháp luật hiện hành chưa bắt buộc công ty phát hành trái phiếu công ty hoặc huy động nguồn vốn trên thương trường nên có thứ hạng tín nhiệm. Tuy vậy, nhằm phòng ngừa nguy cơ cho người đầu tư, trong dự án Luật chứng khoán sửa đổi đang được trình Quốc hội, Bộ Tài chính đề nghị bổ sung quy định đối với phát hành trái phiếu công ty ra công chúng, công ty bắt buộc phải được thứ hạng tín nhiệm.

Khi mà đã dự luật này được thông qua, dự đoán sẽ xảy ra những doanh nghiệp thứ hạng tín nhiệm tham gia lĩnh vực này. Tại khi chờ có quy định nghiêm ngặt, người đầu tư phải tự cân nhắc khi mua trái phiếu công ty.

“Nguyên tắc huy động vốn thông qua trái phiếu công ty là công ty tự vay, tự trả, tự gánh chịu hậu quả. Vì lẽ đó, trước thời gian mua trái phiếu công ty, người đầu tư cần nhận định khả năng tài chính, năng lực trả nợ của công ty phát hành”, vị này nói.

Sẽ có 5 công ty thứ hạng tín dụng

Theo Bộ Tài chính, quyết định số 507 năm 2015 của Thủ tướng Chính phủ về quy hoạch tăng trưởng dịch vụ thứ hạng tín nhiệm đến năm 2030 nêu rõ sẽ cấp phép tối đa cho 5 DN thứ hạng tín nhiệm tại nước. Mục tiêu là để cam kết chất lượng phân phối dịch vụ thứ hạng tín nhiệm, giúp cho thương trường vốn, thương trường trái phiếu tăng trưởng lâu bền , nhằm bảo vệ người đầu tư khi tham gia thương trường.

Một chỉ đạo Vụ Tài chính tổ chức tài chính , những ngân hàng (Bộ Tài chính) cho rằng trên cơ sở nhận định của những công ty thứ hạng tín nhiệm, những người đầu tư sẽ quyết định mua nữa không trái phiếu của DN đấy.

Tại khi chờ sự xảy ra của những doanh nghiệp thứ hạng tín nhiệm, để bảo vệ người đầu tư, nghị định 163 quy định TPDN riêng lẻ bị hạn chế giao dịch tại vòng một năm kể từ ngày hoàn thành đợt phát hành tại phạm vi dưới 100 nhà đầu tư (không kể nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp) nhằm cảnh báo cho nhà đầu tư phải cân nhắc thận trọng khi mua TPDN phát hành riêng lẻ, chứ không chỉ để mắt đến lãi suất.

Nguồn: tuoitre.vn

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *